Do 20 maja trzeba rozliczyć składkę zdrowotną. Uwaga na nowe zasady

Omówienie

• Obowiązek dotyczy osób na ryczałcie, skali podatkowej oraz podatku liniowym; dokumenty składa się razem z deklaracją ZUS DRA lub RCA za kwiecień.

• Od 2025 roku z podstawy wyliczenia składki wyłączono co do zasady przychody ze sprzedaży firmowego majątku, co eliminuje konieczność płacenia wysokiej daniny od takich transakcji.

• Z rozliczenia może wyniknąć niedopłata, którą trzeba uregulować w maju, lub nadpłata – w tym drugim przypadku urząd zwróci nam pieniądze tylko na nasz wyraźny wniosek.

Rozliczenie składki zdrowotnej. Zmiany w sprzedaży środków trwałych

Roczne rozliczenie składki to formalność, która dotyczy większości polskich przedsiębiorców – tych rozliczających się na zasadach ogólnych (skala podatkowa), liniowców oraz ryczałtowców. Zwolnieni z tego obowiązku są jedynie korzystający z karty podatkowej oraz osoby podlegające zagranicznym systemom ubezpieczeń, a także rolniczemu ubezpieczeniu w KRUS.

Cały proces sprowadza się do dodania odpowiednich informacji o naszych dochodach w standardowej deklaracji ZUS DRA (lub RCA, jeśli firma zatrudnia pracowników) za kwiecień 2026 roku. Jeśli przedsiębiorca zmarł w trakcie 2025 roku, nie trzeba składać za niego żadnych dokumentów.

Zasady naliczania kwot różnią się w zależności od wybranej formy opodatkowania. Na skali podatkowej składka pochłania 9 proc. dochodu, a przy podatku liniowym – 4,9%. Ryczałtowcy płacą z kolei stałe, miesięczne kwoty, które zależą od jednego z trzech progów rocznych przychodów: do 60 tysięcy złotych, między 60 a 300 tysięcy oraz powyżej 300 tysięcy złotych.

Nawet jeśli firma przyniosła stratę, przedsiębiorcę obowiązuje minimalna składka zdrowotna. Za cały 2025 rok wyniosła ona prawie 3780 zł dla skali i podatku liniowego oraz blisko 5540 zł dla najniższego progu w ryczałcie. Obowiązek rozliczenia obejmuje też osoby, które w ubiegłym roku zawiesiły działalność – muszą one wyliczyć i ewentualnie opłacić składkę proporcjonalnie za te miesiące, w których firma była aktywna.

Po czterech latach funkcjonowania tego mechanizmu widać wyraźnie, że największe problemy sprawia nie sama matematyka, ale właściwe kwalifikowanie konkretnych przychodów i kosztów. Ponieważ składka zdrowotna stała się w zasadzie kolejnym podatkiem, najrozsądniejszym wyjściem byłoby włączenie jej bezpośrednio w podatek dochodowy. Takie rozwiązanie ujednoliciłoby system i zlikwidowało uciążliwą biurokrację, gwarantując jednocześnie stałe wpływy do NFZ, ustalane ustawowym procentem. Na razie jednak musimy mierzyć się z obecnymi przepisami, dlatego zachęcam, by nie zostawiać rozliczeń na ostatni dzień.

Tegoroczne formularze przynoszą jednak istotną i długo wyczekiwaną nowość. Po raz pierwszy przedsiębiorcy co do zasady nie wliczają do podstawy składki pieniędzy zarobionych na sprzedaży środków trwałych, takich jak chociażby firmowe samochody czy maszyny.

W związku z tym nie uwzględnia się już też odpisów amortyzacyjnych. W specyficznych sytuacjach – na przykład przy sprzedaży ze stratą lub zbywaniu majątku amortyzowanego jeszcze przed 2022 rokiem – dopisanie tych kwot do wyliczeń może się jednak opłacić, dlatego eksperci doradzają analizę każdej takiej transakcji z osobna.

Samo wypełnienie i wysłanie dokumentów to nie koniec. Z wyliczeń może wyniknąć niedopłata, którą trzeba uregulować przelewem na konto urzędu również do 20 maja. Jeśli okaże się, że w ciągu roku przedsiębiorca wpłacił za dużo, ZUS zwróci pieniądze, ale pod warunkiem wysłania stosownego wnioski i braku zaległości w opłacaniu innych składek.